deutsch englisch spanisch französisch italienisch
Ausschnitt aus der Tabula Peutingeriana - Rom

Tabula Peutingeriana – Einzelanzeige

Toponym TP (aufgelöst):

Reate

Name (modern):

Rieti

Bild:
Zum Bildausschnitt auf der gesamten TP
Toponym vorher VIIII     Aque Cutillie (Aquae Cutilliae)     
Toponym nachher XVI     Ad nouas (Ad Novas)     
Alternatives Bild ---
Bild (Barrington 2000)
Bild (Scheyb 1753) ---
Bild (Welser 1598) ---
Bild (MSI 2025) ---
Pleiades: https://pleiades.stoa.org/places/413283
Wikipedia https://de.wikipedia.org/wiki/Rieti
Großraum:

Italien

Toponym Typus:

Ortsname ohne Symbol

Planquadrat:

4B5

Farbe des Toponyms:

schwarz

Vignette Typus :

---

Itinerar (ed. Cuntz):

Reate (306,7)

Inschriften (EDCS-ID):
   
   
Alternativer Name (Lexika):

Reate (DNP)

RE:

Reate - https://elexikon.ch/RE/IA,1_345.png

Barrington Atlas:

Reate (42 D4)

TIR / TIB /sonstiges:

 

Miller:

Reate

Levi:

 

Ravennat:

 

Ptolemaios (ed. Stückelberger / Grasshoff):

 

Plinius:

Reatini (3,107), Reate (3,109), ager Reatinus (3,109)

Strabo:

Ῥεᾶτε (5,3,1)

Autor (Hellenismus / Späte Republik):

εἰς τὴν Ῥεατίνην (Dion. Hal. ant. 2,49,2 = Cato FRH 3 orig. 2,21 F 50 Peter)

Datierung des Toponyms auf der TP:

Römische Republik

Begründung zur Datierung:

Alte Stadt der Sabiner, die laut Dionysios von Halikarnassos zum ersten Mal literarisch erwähnt wird bei Cato dem Älteren.

Kommentar zum Toponym:

Kommentar (Köhner)
a) Lesung und Rekonstruktion des Namens
Reate

b) Moderne(r) Name(n) und Verortung(en)
Rieti

c) Namensformen belegt bei antiken Autoren
εἰς τὴν Ῥεατίνην (Dion. Hal. ant. 2,49,2 = Cato FRH 3 orig. 2,21 F 50 Peter), aborigines ex agro Reatino, qui appellatur Palatium (Varro l.l. 5,53), ab Reate Reatinus sic a Roma Romanus (Varro l.l. 8,83), quod sum Reatinus (Varro rust. 2,6,1), cuius vestigium in agro Sabino via Salaria non longe a Re[a]te, miliarius clivus cum appellatur t[h]ebae (Varro rust. 3,1,6), inquit, ubi aestate diem meridie dividere soleam, cum eo Reate ex urbe aut (Varro rust. 3,2,15), bis tantum quam tuus fundus ducentum iugerum Reate reddit (Varro 3,2,15), His rebus actis Reatini me ad sua Τέμπη duxerunt (Cic. Att. 4,15,5), de Reatinorum corona quod scribis (Cic. Att. 9,8,1), e praefectura Reatina Romam venienti noctu (Cic. nat. 2,6), Ego nuper, cum Reatini, qui essent in fide mea (Cic. Scaur. 27), male dic Titio, Sabino homini Reatino (Cic. Sest. 80), [pr]aefectur(ae) Reatin(ae) / patrono (CIL IX 4677, dat. 23 – 18 v. Chr.), Reate saxum ingens visum volitare (Liv. 25,7,8), Coelius Romam euntem ab Ereto deuertisse eo Hannibalem tradit, iterque eius ab Reate Cutiliisque et ab Amiterno orditu (Liv. 26,11,11), et Ereti lapidibus pluuisse, et Reate mulam peperisse (Liv. 26,23,6), Umbriae populi et praeter hos Nursini et Reatini et Amiternini (Liv. 28,45,19), eculeus Reate cum quinque pedibus natus (Liv. 30,2,11), simul procuratum est quod tripedem mulum Reate natum nuntiatum erat (Liv. 40,2,4), haec inter prodigia nuntiatum et ab Reate tripedem natum mulum (Liv. 40,45,5), Reate imbri lapidauit (Liv. 43,13,4), Ῥεᾶτε (Strab. geogr. 5,3,1), in exitu paludis Reatinae saxum crescit (Plin. nat. 2,226), Reatini (Plin. nat. 3,107), Reate (Plin. nat. 3,109), in agro Reatino Cutiliae lacum (Plin. nat. 3,109), f(ecit) r(es) p(ublica) R(eatinorum) (CIL IX 4677a, dat. 81 – 83 n. Chr.), Casperia, hunc Foruli magnaeque Reate dicatum (Sil. 8,415), nec Reatini silebant, Velinum lacum, qua in Narem effunditur (Tac. ann. 1,79), subsedisse autem in oppido Reatino uxore ibidem ducta (Suet. Vesp. 1,4), Vespasianus natus est in Sabinis ultra Reate vico modico (Suet. Vesp. 2,1), Cutilias ac Reatina rura (Suet. Vesp. 24,1), Reate (It. Ant. 306,7)

d) Datierung der Namensform auf der TP
Der Ort ist laut Dionysios von Halikarnassos frühestens bei Cato dem Älteren belegt, außerdem breit bezeugt bei Varro und Cicero, sein Eintrag auf der Karte damit spätestens spätrepublikanisch zu datieren.

e) Bedeutung des Toponyms in der Antike
Pleiades: Reate (modern Rieti) was a major Sabine center that came to be captured by Manius Curius Dentatus in late third century B.C.

Miller, Itineraria, Sp. 316:
Reate, it. - Ῥεᾶτε (St, Dion H, Varro, Liv, Pl, Sil, It, Gu, 3 Iss), Riatium (Steph), Reate - ager (l. col), Reatini (St, Dion H, Steph, Varro, Liv, Pl, Tac), uralte Stadt der Aboriginer, von den Sabinern erobert, Hauptversammlungsplatz derselben, munic. (Suet, Vesp - municeps Reatinus (cf. CIL IX 4686), Hauptort einer Präfektur (Cic, Val, Max) am Velinus und der Via Salaria. Tribu Quirina; j. Rieti. Iss (CIL IX 4672-4750. 6354). 9; 8 (It).

DNP: Reate
Neben Amiternum Hauptort der Sabini an der Via Salaria (Itin. Anton. 306; Tab. Peut. 5,5), h. Rieti. Seit dem 3. Jh. v. Chr. bis mindestens 27 v. Chr. praefectura (CIL IX 4677), danach municipium, tribus Quirina, regio IV (Strab. 5,3,1: Ῥεᾶτε; Plin. nat. 3,107; 109; Cic. Sest. 80; Cic. Att. 4,8; Suet. Vesp. 2,1). R. wurde durch eine Stadtmauer (opus polygonale; 3. Jh. v. Chr.) geschützt. Aus derselben Zeit stammt ein Viadukt (im 1. Jh. n. Chr. restauriert), der die Brücke über den Velinus mit der Mauer verband. Das Forum liegt in der Nähe der h. Piazza Vittorio Emanuele. Dort fand man Statuen, Reliefs und in die Zeit zw. dem 1. und 2. Jh. n. Chr. datierbare Ehreninschr. (CIL IX 4677; 4686). Hier befand sich ein Tempel, der in der Kaiserzeit der Mater Magna [1] geweiht war (Sil. 8, 414-417). In R. waren die gens Terentia und die gens Vatinia ansässig. Inschr. bezeugen die Ansiedlung von Veteranen unter Vespasianus (aber keine colonia; CIL IX 4683 f.; 4689). [Morciano, Maria Milvia (Florenz)]

RE: Reate https://elexikon.ch/RE/IA,1_345.png

f) wenn vorhanden: Kommentar zur Vignette
-

g) Kommentar zur Einzeichnung auf der TP (Gestaltungsfehler/Folgefehler?)
-

h) Hinweise zum Streckennetz und den Distanzangaben
-

Literatur:

[1] Desjardins, Table, p. 162, col. 3, no. 4 - p. 163, col. 3.

[2] Miller, Itineraria, Sp. 316.

[3] Morciano, Maria Milvia, Reate, in: DNP 10 (2001), Sp. 802.

[4] Nissen II 476.

[5] Weiss, Jakob, Reate, in: RE I A.1 (1914), Sp. 345-347.

____________________________

Weiss, Ingeborg, Italienbücher, S. 15.

M. Torelli, Ascesa al senato e rapporti con i territori di origine. Italia: Regio IV, in: Epigrafia e Ordine Senatorio 2 (Tituli 5), 1982, 165-199.

M. C. Spadoni Cerroni, A. M. Reggiani Massarini, R., 1992.

   [Standard-Literatur-Liste im PDF-Format]

Letzte Bearbeitung:

11.12.2025 20:40


Cite this page:
https://www1.ku.de/ggf/ag/tabula_peutingeriana/trefferanzeige.php?id=217 [zuletzt aufgerufen am 02.01.2026]

Impressum Datenschutzerklärung